Δημόσια Υγεία

Κουνούπια και Δημόσια Υγεία: άρθρο του Δρ. Γιώργου Ιατρού (Δ/νων Σύμβρουλος Οικοανάπτυξης) που δημοσιεύθηκε στην ετήσια έκδοση του Economist 2013

Ο Ιός του Δυτικού Νείλου

Η Οικοανάπτυξη με βάση την εμπειρία της στα έργα καταπολέμησης κουνουπιών αλλά και τη γνώση του διεθνούς επιστημονικού γίγνεσθαι, τα τελευταία χρόνια από την αρχή της εμφάνισης του πρώτου κρούσματος του ιού του Δυτικού Νείλου, κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για την αντιμετώπιση της εξάπλωσης της νόσου, στοχεύοντας κύρια στην καταπολέμηση των κουνουπιών στο αστικό σύστημα, με δράσεις προνυμφοκτονίας και ακμαιοκτονίας ULV στους οικισμούς στους οποίους εκδηλώθηκαν κρούσματα της νόσου. Η εταιρεία παρακολουθεί ανελλιπώς τη σχετική διεθνή βιβλιογραφία, είναι σε μόνιμη επαφή με τους πλέον έγκριτους επιστήμονες της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας, συμμετέχει με επιμέλεια και ενεργά σε διεθνή συνέδρια σχετικά με το αντικείμενο με σειρά ανακοινώσεων, και είχε ήδη δημοσιεύσει έξη άρθρα σχετικά με τον ιό του Δυτικού Νείλου στο περιοδικό Το δΗΓΜΑ, αρχής γενομένης από το 1999.

Το 2010, κατά το διάστημα από την πρώτη ανακοίνωση της εμφάνισης του ιού του Δυτικού Νείλου (WNV) και για το επόμενο κρίσιμο δεκαήμερο, η Οικοανάπτυξη εγκατέστησε παγίδες CO2 σε χωριά με κρούσματα του WNV (10 παγίδες/5 χωριά/κάθε βράδυ). Την επομένη ημέρα ακολουθούσε η αναγνώριση των κουνουπιών σε επίπεδο είδους, ο διαχωρισμός ομάδων των 25-50 ατόμων (Culex spp., Aedes spp., Anopheles spp.) και η αποστολή των ομάδων για εργαστηριακή ανάλυση στο ΚΑΑ (Κέντρο Αναφοράς Αρμποιών, Α.Π.Θ.). Με τον τρόπο αυτόν, μέσα σε μια εβδομάδα, ανιχνεύθηκε ο ιός του Δυτικού Νείλου σε δείγμα 50 ακμαίων Culex pipiens (ανεύρεση για πρώτη φορά του Ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα σε Culex pipiens).

Τα έτη από το 2010 έως και το 2012 η Οικοανάπτυξη εκτέλεσε συνολικά 276 εφαρμογές ακμαιοκτονίας στο μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας. Από το χειμώνα του 2010 και μέχρι το φθινόπωρο του 2015 η Οικοανάπτυξη σε συνεργασία με την Κτηνιατρική σχολή του ΑΠΘ ανέλαβε την επιδημιολογική παρακολούθηση του ιού του Δυτικού Νείλου σε πτηνά – δείκτες (περιστέρια, κοτόπουλα). Κατά το διάστημα από το Νοέμβριο 2010 έως τον Απρίλιο του 2011, η Οικοανάπτυξη σε συνεργασία με το ΚΕΕΛΠΝΟ, το ΑΠΘ την ΕΣΔΥ και το ECDC συμμετείχε στη μελέτη που εκπονήθηκε στις Περιφερειακές Ενότητες της Πέλλας και Ημαθίας με θέμα «Επιδημιολογική μελέτη μόλυνσης με τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Κεντρική Μακεδονία». Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από το ΚΕΕΛΠΝΟ.

Ο Τίγρης της Ασίας (Aedes albopictus)

Το Ασιατικό «κουνούπι Τίγρης» (Aedes albopictus) είναι ένα είδος υψηλής υγειονομικής σημασίας στο βαθμό που αποτελεί δυνητικό φορέα μετάδοσης κατ' ελάχιστον 24 αρμποϊών, που είναι επικίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία. Το είδος αυτό είναι εξαιρετικά ανθρωπόφιλο και πέραν της μετάδοσης ασθενειών μπορεί να προκαλέσει σημαντική όχληση και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Θεωρείται υπεύθυνο για την εξάπλωση του ιού Chikungunya στην Ιταλία (Ραβένα, 2006) με 151 κρούσματα και έναν νεκρό. Σήμερα το είδος αυτό έχει εξαπλωθεί σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μεσογειακές και μη, όπου και μεταφέρθηκε πιθανότατα με το εμπόριο των μεταχειρισμένων ελαστικών, τα οποία αποτελούν προνομιακούς χώρους ωοαπόθεσης για το είδος αυτό.
Στην Ελλάδα καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2004 στην Κέρκυρα, και έκτοτε έχει εξαπλωθεί σε όλη την Ελλάδα. Η εταιρεία μας από το 2000, με άρθρα της στο περιοδικό «Το δΗΓΜΑ» έχει επισημάνει τον κίνδυνο εγκατάστασης του είδους αυτού στην Ελλάδα. Το είδος παρουσιάζει πολλές ιδιαιτερότητες ως προς την καταπολέμησή του στον βαθμό που:

  • Εξαπλώνεται με επιτυχία σε νέες περιοχές με τα μέσα συγκοινωνίας και εμπορίου
  • Διασπείρεται τοπικά σε μικρή ακτίνα 200-500 μέτρων
  • Αναπαράγεται σε μικρές υδατοσυλλογές που δύσκολα εντοπίζονται
  • Δραστηριοποιείται και κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Ως εκ τούτου δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί με ένα «συμβατικό» έργο καταπολέμησης κουνουπιών που περιλαμβάνει περιοδικούς ψεκασμούς εμφανών στάσιμων υδάτων, ενώ παράλληλα απαιτεί υψηλή επιστημονική γνώση, τεχνική και επιχειρησιακή εξειδίκευση και ικανότητες επικοινωνίας.