Τηλεπισκόπηση για τη διαχείριση της βερτισιλλίωσης της ελιάς

Τηλεπισκόπηση για τη διαχείριση της βερτισιλλίωσης της ελιάς

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο όπως δημοσιεύτηκε στο Fresenius Environmental Bulletin "Remote Sensing for the Management of Verticillum wilt of Olive"

Η βερτισιλλίωση της ελιάς είναι ένας εδαφογενής μύκητας, ο οποίος αποτελεί μια σημαντική απειλή για όλες τις ελαιοπαραγωγικές χώρες του κόσμου (Εικόνα 1). Η συνεχής εξάπλωση του μύκητα θα μπορούσε να οδηγήσει ορισμένους ελαιοπαραγωγούς να εγκαταλείψουν την καλλιέργεια της ελιάς και να στραφούν σε άλλες εντατικές καλλιέργειες, κάτι που θα είχε σημαντικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις αφού η ελιά και το ελαιόλαδο αποτελούν σημαντικά προϊόντα της χώρας μας και υπάρχει συνεχώς αυξανόμενη αναγνώριση διεθνώς των προϊόντων αυτών ως προϊόντα με πολλαπλές ωφέλειες στην ανθρώπινη διατροφή. Σήμερα δεν υπάρχει χημική μέθοδος αντιμετώπισης για το παθογόνο αυτό και μόνο προληπτικά μέτρα μπορούν να εφαρμοστούν. Στην Ελλάδα, οι πιο ευαίσθητες ποικιλίες στο βερτισίλλιο είναι η Χονδρολιά Χαλκιδικής και η Αμφίσσης.

Η παρούσα μελέτη επιβεβαιώνει τα αποτελέσματα προηγούμενων μελετών που έχουν διεξαχθεί από την ερευνητική μας ομάδα και δείχνουν ότι η τηλεπισκόπηση μπορεί να ανιχνεύσει τα δέντρα που είναι προσβεβλημένα με βερτισίλλιο με τη χρήση ενός πολυφασματικού δείκτη που ανιχνεύει καροτενοειδή και του δείκτη NDVI. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν επίσης ότι αυτοί οι τηλεπισκοπικοί δείκτες έχουν την ικανότητα να ανιχνεύσουν και τα πρώιμα και τα όψιμα στάδια της ασθένειας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί η ανίχνευση των πρώιμων σταδίων της ασθένειας σημαίνει και την έγκαιρη διάγνωση της ασθένειας, ώστε ο παραγωγός να αναλάβει μέτρα διαχειριστικά και να προλάβει τη μείωση της παραγωγικότητας του δέντρου ή ακόμα και την απώλεια του δέντρου.

Οι περιοχές που διεξήχθησαν τα πειράματα της παρούσης μελέτης είναι ο Άγιος μάμας Χαλκιδικής με καλλιεργούμενη ποικιλία την Χονδρολιά Χαλκιδικής και η Στυλίδα Φθιώτιδας με καλλιεργούμενη ποικιλία την Αμφίσσης (Εικόνα 2, 3 και 4). Σε δύο κτήματα του Αγίου Μάμα Χαλκιδικής παρατηρήθηκε μετά από εφαρμογή ενός σκευάσματος (BIOSHELL VERT) ότι δέντρα προσβεβλημένα τα οποία διαχειρίστηκαν με το σκεύασμα αυτό επανήλθαν σε κατάσταση υγείας και δεν παρουσίαζαν συμπτώματα της ασθένειας. Αυτή η παρατήρηση οδήγησε στην εντατικότερη μελέτη αυτών των πειραματικών αγροτεμαχίων με αποτέλεσμα να αγοραστούν πολυφασματικές δορυφορικές εικόνες υψηλής ανάλυσης αρχείου (WorldView 2) και να γίνουν πτήσεις με μη επανδρωμένο αεροσκάφος UAV. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι σε δύο συνεχόμενες χρονιές (2014-2015) ο ρυθμός μεταβολής του δείκτη NDVI ήταν υψηλότερος στα δέντρα που διαχειρίστηκαν με το προϊόν BIOSHELL VERT σε σχέση με τα υγιή δέντρα που δεν διαχειρίστηκαν με το προϊόν (Εικόνα 5 και 6). Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι πλέον διαθέτουμε τη δυνατότητα και να επισημαίνουμε τα προσβεβλημένα δέντρα (και αυτά που βρίσκονται στο πρώιμο στάδιο προσβολής) και να διαχειριζόμαστε την ασθένεια της βερτισιλλίωσης με τη χρήση του Bioshell Vert.

Η μελέτη επίσης περιελάμβανε την επιβεβαίωση της καταλληλότητας των δεικτών για την ανίχνευση των δέντρων με πρώιμα και προχωρημένα συμπτώματα προσβολής. Τα αποτελέσματα επαλήθευσαν αυτό που είχε παρουσιαστεί και σε προηγούμενες μελέτες, ότι ο δείκτης καρατενοειδών ήταν πλεονεκτικότερος για την ανίχνευση των πρώιμων σταδίων της προσβολής σε σχέση με τον NDVI.

Οι ελαιώνες είναι σταθερά οικοσυστήματα σε σχέση με άλλες καλλιέργειες και συμπεριφέρονται περισσότερο ως δάση παρά ως εντατικές εκμεταλλεύσεις. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι εμπλουτίζουν τους υπόγειους υδροφόρους ορίζοντες με το βαθύ ριζικό τους σύστημα και υποστηρίζουν υψηλή ποιότητα εδάφους εξαιτίας του ότι αποτρέπουν την εδαφική διάβρωση. Επίσης, υποστηρίζουν υψηλή βιοποικιλότητα διότι είναι αειθαλή δέντρα, με αποτέλεσμα να αποτελούν καταφύγιο για αρθρόποδα και έτσι στα οικοσυστήματα αυτά διαβιούν πουλιά, θηλαστικά και ερπετά, και τέλος συμβάλλουν στην αισθητική των γεωργικών περιοχών που καλλιεργούνται (Εικόνα 7 και 8). Παράλληλα όμως προσφέρουν τα παραγωγικά οφέλη μια εντατικής καλλιέργειας. Συνεπώς οι καινοτομίες που προέκυψαν από τα πειράματα στις περιοχές της Στυλίδας και του Αγίου Μάμα, δίνουν αισιοδοξία ότι μπορεί να προστατευθεί από τον κίνδυνο της βερτισιλλίωσης αυτή η τόση σημαντική καλλιέργεια για τη χώρα μας από περιβαλλοντική, κοινωνική, τουριστική, οικονομική και πολιτιστική άποψη.

     

Αριστερά: Υγιές δέντρο. Κέντρο: Δέντρο στα πρώιμα στάδια προσβολής. Δεξιά: προσβεβλημένο δέντρο με εμφανή συμπτώματα.

Περιοχή Μελέτης στη Στυλίδα, Φθιώτιδα Περιοχή Μελέτης στον Άγιο Μάμα, Χαλκιδική Περιοχή Μελέτης στον Άγιο Μάμα, Χαλκιδική
Τιμές του δείκτη NDVI για τα υγιή (λευκές μπάρες) και τα προσβεβλημένα δέντρα (γκρι μπάρες) τα έτη 2014 και 2015